නැවේ ගින්න වළක්වාගත හැකිව තිබුණා ද ? මහා විනාශයකින් ඉගෙන ගත හැකි පාඩම

පුවත්

ගොවීහු කෘෂිකර්ම ඇමති සොහොන් පිටියක වළලති. ඇමති පණ පිටින්

මාස් කන්නයේ වී වගාවට අවශ්‍ය පොහොර ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණයක නිරත වූ ගොවිහු පිරිසක් කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය මහින්දානන්ද අළුත්ගමගේ ලෙස සැකසූ පිළිරුවක් මළ...

දෙරණට ශබ්ද උපකරණ ගෙනයන ලොරියක කාරයක් හැපී රථ දෙකම ගිනිගනී (වීඩියෝ සහිතයි)

දෙරණ නාලිකාවේ වැඩසටහනකට අවශ්‍ය ශබ්ද උපකරණ ප්‍රවාහනය කරමින් තිබූ ලොරියක් දෙල්කඳ ප්‍රදේශයේ නවතා තිබිය දී ඊයේ (10) රාත්‍රී එහි ගැටුණු කාරයක් ගිනිගෙන...

මහ වැස්සෙන් මන්නාරමේ ජන ජීවිතය අඩාල වෙයි

මහ වැසි හේතුවෙන් මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක ජලගැලීම් සිදුව තිබේ. මේ හේතුවෙන් සාමාන්‍ය ජනජීවිතය ද අඩාල වී ඇතැයි ආපදා කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව පවසයි.

කණ්ඩලම වැවේ දූපත්වලින් හමුවූ අබිරහස් (වීඩියෝ)

දඹුල්ලේ කණ්ඩලම වැවේ පිහිටි දූපතකින් නටඹුන් වී ගිය ගොඩනැගිල්ලක අවශේෂ හමුවූ බවත් තවත් දූපතක කුරුල්ලන් මරා මස් කිරීමේ ජාවාරමක සළකුණු හමු වූ...

විදෙස්

කොළඹ වරායේ නැංගුරම් ලා තිබූ X-Press Pearl නෞකාව ගිනිගෙන විනාශ වී මාස දෙකකට ආසන්න කාලයක් ගත වූ ඇතත් මියගිය සතුන් සිය ගණනක් ශ්‍රී ලංකා වෙරළට තවමත් ගසාගෙන එති.

සති දෙකක් පුරා බහාලුම් 1,486ක් සහිත මේ නැව ගිනි ගෙන විනාශ විය. ජුනි මාසයේ මුල දී ගිලී ගිය අතර මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් සිදු වූ විශාලතම පාරිසරික විනාශය බව ‍පරිසරවේදීන් පවසයි.

රසායනික ද්‍රව්‍ය මගින් ජලය අපවිත්‍ර වීම, සමුද්‍ර ජීවීන් විනාශ කිරීම සහ අභිජනන ස්ථාන විනාශ කිරීම සිදුවෙයි. 

මෙලෙස ජලයට හා ජීවීන්ට අහිතකර ද්‍රව්‍ය අතර නයිට්‍රික් අම්ලය, සෝඩියම් ඩයොක්සයිඩ්, තඹ, ඊයම් සහ දිරාපත් වීමට සියවස් ගණනාවක් ගත විය හැකි ප්ලාස්ටික් කැබලි විශාල වශයෙන් තිබිණි.

ජීවත්වීම සඳහා මසුන් ඇල්ලීමේ යෙදෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර වෙරළ තීරයේ ධීවර ජනාතවට ධීවර කටයුතු තහනම් කෙරිණි. පරිසරයට තෙල් කාන්දුවීමේ තර්ජනයක් තිබූ අතර ශ්‍රී ලංකාවේ බලධාරීන් ජාත්‍යන්තර සහාය ඇතිව එය පාලන කිරීමට උත්සාහ ගෙන තිබේ

ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විමර්ශන කටයුතු කරගෙන යයි. මේ අතර පාරිසරික යුක්ති කේන්ද්‍රය විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක්ද ගොනුකර ඇත.

විනාශයෙන් පසු බොහෝ විචාරකයන් වැරැද්ද කුමක්ද යන්න පිළිබඳ සොයා බැලීමට උත්සාහ කර තිබේ. එහෙත් මේ ව්‍යසනය අතිවිශාල වුවත්, තීරණාත්මක වුවත්, ආර්ථික සංවර්ධනය හා පාරිසරික ආරක්ෂාව අතර ගැටලු ‍මනාව පිළිබිඹු කරන්නක් වී ඇත. ඇතැම් විට මෙවැනි සිදුවීම් නීති රෙගුලාසිවලට යටත් වන්නේ නැත.

මේ බරපතල විනාශය හෙළිදරව් කළ යුතුය. එවිට අනාගතයේ දී මෙවැනි විනාශ්‍යන් සිදුවීම වළක්වා ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකි වනු ඇත.

භාණ්ඩ නැව් ගිනි ගන්නා විට

තහවුරු කරගෙන ඇත්තේ නුසුදුසු ආකාරයෙන් හෝ වැරදි ලෙස ඇසුරුම් කරන ලද නයිට්‍රික් අම්ලය X-Press Pearl ගින්නට හේතු වූ බවයි. මෙම නෞකාවේ නයිට්‍රික් අම්ලය ටොන් 25ක් තිබී ඇත. එය විඛාදනයට හේතුවවන, විෂ සහිත හා ගිනිගන්නා සුළු ද්‍රවයකි.

නයිට්‍රික් අම්ලය ඇමෝනියම් නයිට්රේට් වල අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි – ලොව පුරා ජනප්‍රිය පොහොරක් සහ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනයේ අමුද්‍රව්‍යයකි. ආනයනය කරන ලද ඇමෝනියම් නයිට්රේට් යනු 2020 දී බේරූට් වරාය විනාශ කරමින් සිදුවූ මහා පිපිරීමට හේතු වූ ද්‍රව්‍යයයි.

වෙරළ ‍ගොඩ ගසා තිබූ මියගිය කැස්බෑවකුගේ සිරුරක්

නැවක ඇතිවන ඕනෑම ගින්නක් එහි කාර්ය මණ්ඩලයේ ජීවිතයට හා පරිසරයට පැහැදිලිව ම අවදානමක් ගෙන එයි. බහාලුම් සහිත යාත්‍රා ගිනි ගැනීම නිතර නිතර සිදුවෙයි. සති දෙකකට වරක් ලෝකයේ එවැනි ගින්නක් වාර්තාවන අතර සෑම දින 60කට ම වරක් හෙවත් මාස දෙකකට වරක් විශාල ගින්නක් ඇතිවන බව රක්ෂණකරුවෝ කියති.

මේ ගිනිගැනීම්වලට හේතූන් හෙවත් ප්‍රභවය වෙනස්ය. වරෙක එන්ජිම්වල ගිනි හටගන්නා අතර ඒවා භාණ්ඩ ඇසුරුම් දක්වාම පැතිරී යා හැකිය.

දෙවැනි ක්‍රමය වන්නේ වැරදි ලෙස ඇසුරුම් කරන ලද බහාලුම්වල ගිනිගැනීම් සිදුවීමයි. රසායනික ද්‍රව්‍ය ඊට බොහෝ විට හේතුවෙයි.

අමතර කියවිම් සඳහා – ප්ලාස්ටික් මගින් සිදුවන දූෂණය. විද්‍යාඥයන් නිව්යෝර්ක් සිට නෝර්වේ දක්වා භාණ්ඩ ප්‍රවාහණය සිදුකරන අයුරු නිරීක්ෂණය කරයි. හානිකර ද්‍රව්‍ය විසිරී යන ආකාරයත් නිරීක්ෂණය වෙයි.

දැනට ඇති දත්ත මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ වාර්ෂිකව භයානක ප්‍රතිඵල ඇතිකළ හැකි භාණ්ඩ 150,000කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක ගිනි ඇතිවය හැකි බවයි. නැව්ගත කිරීමේ මාර්ගය අනුව මේ සිදුවීම් මීට වඩා වැඩි අගයක් ගැනීමට ද ඉඩ තිබේ.

නැව් සමාගම් අතර ඇති තරඟකාරීත්වය ද මෙවැනි ගිනිගැනීම්වලට හේතුවෙයි. නැවක සාමාන්‍යයෙන් ධාරිතාව සහ කාර්යක්ෂමතාව මත එහි රැගෙන යා හැකි ප්‍රමාණය තීරණය වෙයි. නමුත් තරඟකාරීත්වය හේතුවෙන් ඇතැම් අවස්ථාවල දී බහාලුම් නිසි ප්‍රමිතියෙන් තොරව ලබාගැනීම හා ඇසුරුම් කිරීම හේතුවෙන් ගිනි ගැනීම් ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ අගයක් ගනී.

බොහෝ අවස්ථාවල දී සිදුවන්නේ ගින්නක් හොඳින් වර්ධනය වනතුරු එය හඳුනාගැනීමට අපහසුවීමයි.

නැව් මගින් ප්‍රවාහනය කරන භාණ්ඩවල සහ නැව්වල ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා අවශ්‍යවන හොඳම ක්‍රමය වන්නේ ගිනි නිවීම් සම්බන්ධයෙන් හොඳ පුහුණුවක් ලබාදීම සහ ගිනි ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කිරීමයි.

SOLAS (මුහුදේ ජීවිත ආරක්ෂාව) රෙගුලාසි මගින් ගිනි නිවීමේ කටයුතු පාලනය කරයි. නමුත් මේවා යල් පැන ගිය ඒවා වන අතර 1980 වර්ෂයේ දී බලාත්මක කරන ලද රෙගුලාසි වෙයි. X-Press Pearl වැනි විශාල හා අති විශාල යාත්‍රා සහිත වර්තමාන යුගයට ගැලපෙන ආකාරයට ඒවා සංශෝධනය කළ යුතු වේ.

ඇමෙරිකාවේ නැව් කාර්යාංශය වැනි ආයතන මගින් විධිමත් ක්‍රියා පටිපාටීන් අනුගමනය කරමින් නැවක ගිනි ඇතිවිය හැකි ද යන්න හඳුනා ගැනීම සහ ගිනි නීවීමට හැකි කාර්යක්ෂම ක්‍රම ප්‍රවර්ධනය කරයි. වර්තමානයේ සමුද්‍ර ප්‍රවාහන සේවාවේ දී එවැනි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම වඩාත් සුදුසුය.

වරායන් දෙකක කතාවක්

කටාර්හි හමාඩ් වරායේ දී  X-Press Pearl නැවේ ඇති නයිට්‍රික් අම්ල කාන්දුවීම සොයාගෙන තිබූ අතර එම කන්ටේනරය බැහැර කරන ලෙස නෞකාව කරන ලද ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. ඉන් පසු නෞකාව එම ඉල්ලීම ගුජරාටියේ හසිරා වරායෙන් ද කරන ලද නමුත් එහි දී ද ප්‍රතික්ෂේප විය.

මෙම වරායන් විසින් කන්ටේනරය ඉවත්කළේ නම් මුහුදේ දී සිදුවූ මේ මහා විනාශය නවත්වාගැනීමට හැකියාව තිබිණි.

ඔවුන් මෙය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ඇයි ? මෙම තත්වය තුළ ඔවුන්ගේ යුතුකම ඉටුකළා ද ?

කටාර්හි හමාඩ් වරාය

ගින්න ඇතිවීමට හේතු සෙවීමේ ක්‍රියාවලියේ දී කාර්ය මණ්ඩලයේ ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ අවධානය ‍යොමුකරනු ඇත. එහෙත් නිල විමර්ශනයේ දී ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන් විමර්ශනය කරනු ඇතැයි සිතිය නොහැක. කෙසේ වෙතත් මෙම සිදුවීම සමඟින් නැව් මෙහෙයුම්වල දැවැන්ත ගැටලු සහගත තත්වයක් අනාවරණය වී ඇත. 

වරාය දෙකම කියා ඇත්තේ කාන්දුවන බහාලුම බැහැර කිරීමට මිනිස්බල හා උපකරණ තමන් සතුව නොමැති බවයි. ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවිවලට අනුව නයිට්‍රික් අම්ල කාන්දුවක් සමඟ කටයුතුකිරීමට හැකියාවක් නැති මෑතක දී ගොඩනගන ලද, නවීනතම සහ හොඳින් සකසා ඇති පහසුකම් ගැන සිතීම නම් දුෂ්කරය.

මෙලෙස අන්තරායකර තත්වයකට පත්ව ඇති බව හදිසියේම දැනුම් දුන් අවස්ථාවක දී එවැනි හදිසි තත්වයකට සැළසුමක් හෝ සූදානමක් නොමැතිවීම හේතුවෙන් එම වරායන් දෙක ම නැව පිළිගැනීමට අකමැති විය හැකිය. උපද්‍රව සහ පාරිසරික ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම එක දෙයකි. නමුත් ඒවා ඇත්ත වශයෙන් ම ක්‍රියාත්මක කිරීම තවත් දෙයකි. කෙසේ වෙතත් මෙවැනි ගැටලුවලට මුහුණ දීම සඳහා අවශ්‍ය උපකරණ පවත්වාගෙන යාම වරායකට අත්‍යාවශ්‍ය දෙයකි.

නැවේ සිට මුහුදු වෙරළට ආ ප්ලාස්ටික් බෝලවලින් මුහුදු වෙරළ දූෂණය වී ඇත

වරාය මගින් සපයන සේවා ද නැව් සමාගම් මෙන් ම තරඟකාරී ස්වභාවයක් ගනී. වරායවල අරමුණ වන්නේ පර්යන්ත හරහා බහාලුම් මෙහෙයවී‍ම උපරිම ධාරිතාවකින් සිදුකිරීමයි. මෙමඟින් බහාලුම්වල අන්තර්ගතය පිළිබඳ භෞතික විමර්ශනයක් කළ නොහැකි අතර විශේෂ ප්‍රමාදයක් ද දැරීමට හැකියාවක් නැත.

එසේ වුවද, කාර්යක්ෂමතාව සහ ලාභදායිතාවය යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ ගුණාත්මක සේවාවන් කළ යුතු බවයි. මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා ක්‍රම තුනක් තිබේ:

  • ඒවා හැසිරවීම සහ ගබඩා කිරීම පාලනය කරන ජාත්‍යන්තර සමුද්‍රීය භයානක භාණ්ඩ රෙගුලාසි දැඩි ලෙස බලාත්මක කිරීම
  • මෙම රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කරන සැපයුම් දාම සේවකයින් සඳහා වඩා හොඳ පුහුණුවක් ලබාදීම
  • භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කරන රාජ්‍යයන් සහ නැව් සමාගම් විසින් නිකුත් කරන ලද දැඩි සම්බාධක.

කාර්ය මණ්ඩලය ඉවත්කළ හැකිද ?

X-Press Pearl නෞකාව ගිනිගනිමින් තිබිය දී එහි කාරය මණ්ඩලයට නැවෙන් ඉවත්කර කොළම ආරක්ෂිත නවාතැන්වලට ගෙන යන ලදී. හානියට පත්වන නැව් සම්ප්‍රදායිකව “වරායේ නිදහස” භුක්ති විඳින්නේ එහි කර්ය මණ්ඩලයේ ජීවිත අහිමි වී තිබේ නම් පමණි.

පරිසරයට හෝ සාමාන්‍ය ජනතාව‍ේග ආරක්ෂාවට බරපතල තර්ජනයක් එල්ල වන්නේ නම් නැවක් වරායට ඇතුළු වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකිය. ඒවායින් එල්ලවන තර්ජනයේ අවිනිශ්චිත ස්වභාවය සැළකිල්ලට ගෙන ඇතළුවීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හැකියාව ඇත.

නෞකාව ගිලී යාමට පෙර සති දෙකක් ගිනිගනිමින් විනාශ විය

2003 වර්ෂයේ දී, මෙවැනි සිදුවීම් කිහිපයකින් පසු ජාත්‍යන්තර සමුද්‍රීය සංවිධානය විසින් විපතට පත්වූ යාත්‍රා සඳහා “රැකවරණ ස්ථාන” නිර්මාණය කරමින් යෝජනා සම්මත කර තිබේ.

මේවා ආකර්ෂිත සමුද්‍ර කලාප වන අතර නැවක සිදුවන බරපතල විනාශයකට මුහුණ දී ම සඳහා අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් සහිත වරායන් ද නොවේ. එබැවින් එබැවින් එවැනි ස්ථානවල දී ගින්නෙන් සිදුවන හානියට පිළියම් යෙදිය හැකි අතර එය පරිසර දූෂණයෙන් සිදුවන අවදානම වළක්වන්නේ නැත.

එවැනි ස්ථාන යම් යම් කාරණා උපකල්පන මත පදනම්ව ඇති අතර ජාත්‍යන්තර බැඳීම් ද රහිතය. සංවර්ධිත සමුද්‍රීය කලාපවල දී එවැනි ප්‍රදේශ කේන්ද්‍රගත වී ඇති අතර නීති විරෝධී හානිකර ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කරන ප්‍රමිතියෙන් තොර නැව් මගින් සිදුකරන වෙළෙඳාම් මෙම කලාප හරහා සිදුවෙයි.

අමතර කියවීම් සඳහා – භාණ්ඩ නැවක් සම්පූර්ණයෙන් ම ගිලී යන අභිරහස

නැවක් මුහුදේ ගිනි ගැනීම පිළිබඳ තවත් අපූරු කතාවක් පමණක් බවට මේ සිද්ධිය පත්වීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. එය ජාත්‍යන්තර මුහුදු ගමන්වල වෙනසකට හේතුවිය යුතු අතර භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේ දී තැති ගැන්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන අනතුරු සම්න්ධයේන ආදර්ශයට ගත හැකි සිද්ධියක් බවට පත්කළ යුතුය.

මිෂා කෙචෙල් විසින් ලියන ලද ලිපියක සිංහල පර්වර්ථනයකි.

මුල් ලිපිය පහතින්

https://theconversation.com/could-sri-lankas-ship-fire-have-been-avoided-heres-what-we-can-learn-from-the-shocking-environmental-disaster-162770?utm_source=twitter&utm_medium=bylinetwitterbutton

ඔබේ අදහස් දක්වන්න.

Latest articles

ලොව විශිෂ්ඨතම කෙටි චිත්‍රපටය නිර්මාණය කළ ශ්‍රී ලාංකිකයා

ඇය තම සැමියා මරා දැමුවාය. ඒ බිහිසුණු ඝාතනය පිළිබඳ සොයන කිසිදු විමර්ශන නිලධාරියකුට සාක්ෂි හමුවීමට ඇය ඉඩ නොතැබුවාය. ඔවුහු ඇය ගැන වරින්වර...

මානව වංශකතාව වෙනස් කළ බණ්ඩාරවෙල නගරයේ පුරාවිද්‍යා භූමිය

ලෝකයේ මානව වංශකතාව අධ්‍යයනය කරද්දී සියලු පුරාවිද්‍යාඥයන්ට ශ්‍රී ලංකාව යනු ඉතාමත් වැදගත් රටකි. අප්‍රිකා මහද්වීපයේ දී අදින් වසර ලක්ෂ...

පොලිසියට ගලවන්න බැරි වූ කැලියල්පිටිය පන්සලේ යකඩ කට rata.lk අනාවරණයෙන් පසු ගැලවෙයි

දවුලගල පොලිස් බල ප්‍රදේශයේ පිහිටි කැලියල්පිටිය පුරාණ විහාරස්ථානයේ සවිකර තිබූ ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර අද (22) ගලවා ඉවත්කර තිබේ. මෙම...

කොටස් වෙළෙඳ පොළ විජයග්‍රාහී වාර්තා රැසක් පිහිටුවයි

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳ පොළ අද (22) දිනයේ වාර්තා රාශියක් පිහිට වූ අතර ගනුදෙනු 38,383ක් සිදුකරමින් දෛනික පිරිවැටුම රුපියල් මිලියන 4,462ක් බවට පත්විය.

කළු දිලීර රෝගය වැළඳුණු කොරෝනා ආසාදිතයෙක් ගාල්ලේ දී මියගිහින්

කොරෝනා ආසාදනය වී මියගිය පුද්ගලයකුට කළු දිලීර රෝගය හෙවත් මියුකෝමයිකෝසිස් වැළඳී ඇතැයි තහවුරු වූ බව කරාපිටිය ශික්ෂණ රෝහලේ අධිකරණ වෛද්‍ය අංශය පවසයි.මෙලෙස...

Expo Lanka වටිනාකම බිලියන 400 ඉක්මවූ මෙරට පළමු සමාගම බවට පත්වෙයි

කොළඹ ‍කොටස් වෙළෙඳ පොළ ඉතිහාසයේ වාර්තා අලුත් කරමින් Expo Lanka සමාගමේ සමස්ත වත්කම් රුපියල් බිලියන 400 ඉක්මවා අද (22) වාර්තා විය.

මළ සිරුරක් ඉල්ලා හදිසි මරණ පරීක්ෂකට පහරදීලා

මළ සිරුරක් ඉක්මණින් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා කිසියම් පිරිසක් විසින් හදිසි මරණ පරීක්ෂකවරයකුට පහර දී ඇතැයි පොලිසිය කියයි. මෙලෙස...

ප්‍රාදේශීය සභාවේ සභාපති කොරෝනා සෑදී මරුට

යාපනයේ කරෙයිනගර් ප්‍රාදේශීය සභාවේ සභාපති එස්.කේතිස්වරන් කොරෝනා ආසාදිතව මියගිය බව සෞඛ්‍ය අංශ පවසයි. සභාපතිවරයා යාපනය ශික්ෂණ රෝහලේ ප්‍රතිකාර...

එන්නත්වලටත් මර්ධනය නොවන “ඩෙල්ටා ප්ලස්” ශ්‍රී ලංකාවේ පැතිරීමේ අවදානමක් ?

කොරෝනා වයිරසයේ තවත් ප්‍රභේදයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති Delta + (ඩෙල්ටා ප්ලස්) ප්‍රභේදය ලෝකය පුරා රටවල් රැසක සීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්තවෙමින් පවතින බවත් එය ශ්‍රී...

IOC පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල වැඩිකරයි

ලංකා ඉන්දියන් ඔයිල් සමාගම ඔක්ටේන් 92 වර්ගයේ පෙට්‍රල් ලීටරයක් සහ ඩීසල් ලීටරයක් අද (21) මධ්‍යම රාත්‍රියේ සිට රුපියල් 5.00කින් වැඩිකිරීමට තීරණය කර...
Back
Free WhatsApp News
Free Viber News
Messenger
Email
error: Content is protected !!